D e r s h a n e  Blm...  L A N L A R  Blm D i  e r     E t  k i n l i k l e r...  L E T    M   ...
 

. . . : : : Editr : : : . ..


Uur AYDIN
( ZeZeRoN )



Ana Sayfa
<-  Geri


     Flamenko, Andalucia ingenelerinin ya da Flamenko larn mzii ve dans. Kkleri ingenelerin, Andalucia llarn, Araplarn ve hatta belki spanyol Yahudilerinin halk arklarna dayanr; Bizans ve Hindistan dinsel ezgisinden kaynaklandn ileri sren aratrmaclar da vardr. 14. yzyl sonrasnda ingenelerin, Araplarn, Yahudilerin ve toplum d braklm Hristiyanlarn toplumun d evresinde kaynamas sonucu gelimitir. Flamenko nun z arkdr (cante); ounlukla gitar ve doalama dans arkya elik eder. snf flamenko vardr. Bunlarn en arbals cante grande (byk ark) adyla anlan ve lm, keder ve din konularn ileyen cante jondo (Andalucia spanyolcasnda "derin ark"). Ara snfta gene dokunakl, ama daha az arbal ve ounlukla dou mziinden esintiler tayan flamenko lar yer alr. En hafif tarz olan cante chico ' nun (kk ark) konular ise ak, krsal yaam ve elencedir. Her tarzn kendine zg bir ritmi ve akor yaps vardr; bazen ayn ritmin farkl formlarda kullanld da grlr, ama vurgu, ayrnt ve duygusal ierik farklaryla bunlar gene birbirinden ayrlr. En ciddi tarz olan cante jondo 'da ses alan dardr; tek bir nota resitatif tarznda (konuur gibi) yinelenir; youn melodik sslemelerle dramatik etki yaratlr; dou mziinde grlen yarm tondan kk aralklara (mikroton,koma) yer verilir ve ince ayrmlara dayal, ok karmak, dolaysyla da yazm neredeyse olanaksz bir ritim kullanlr.

    Makamlarn birounun evrimi bilinmektedir. rnein ok eskilerin ciddi caas 'ndan gene ciddi bir makam olan soleares, ondan da hafif alegras domu, alegras ise buleras gibi baka hafif makamlara yol amtr. Albores saf ingene kkenlidir; yalnzca dnlerde sylenir ve baka durumlarda sylemenin uursuzluk getireceine inanlr. Fandangos grandes ise "Fandangos" adl spanyol halk ark ve dansndan alnm, ama daha ciddi bir nitelik kazanarak malagueas ve Arap etkileri tayan cartagenaras gibi bir dizi yeni makam dourmutur. Rumbas gitanas ve colombianas gibi yakn tarihli makamlarda Latin Amerika etkileri grlr. ingene geleneiyle balar en gl olanlar siguiriyas gitanas gibi derin ark rnekleri, spanyol dinsel geit trenlerinden alnan saetas ve ingene kkenli danssz martintees 'tir.

    Flamenko dansnda byk ustalk gereken erkek admlar ayan burun ve topuk vurularna (zapateados) dayanr. Kadnlarda ise ayaktan ok zarif el ve vcut hareketleri n plana kar. zellikle en arbal tarz olan baile grande (byk dans) kol, el ve ayak hareketleri klasik Hindu dansyla byk benzerlik gsterir.

   19. yzylda ingeneler profesyonel olarak caf' lerde dans etmeye baladlar; mzikleri ve danslar iin flamenko szc ilk kez bu srada kullanld. arklar nceleri gitarsz sylenirken (bugn de baz trler gitarsz sylenir), caf gsterilerinde gitar nem kazand. Flamenko gitarcs arklar ve danslar ok iyi bilen duyarl bir eliki olmalyd. Caf ortamnda geleneksel biimlerden uzaklalarak gitarla solo yapmak da yaygnlat.

    Geleneksel flamenko kendini tmyle mzik ve dansn cokusuna kaptrmaya (duende) dayaldr. Gsteriye ounlukla jaleo denilen karmak el rpmalar, parmak klatmalar ve coturucu barlarla elik edilir. arklara uygun ritimlerle jaleo sololar da yaplabilir. Danslarda parmaklarn sk sk karmak ritimlerle klatrlar. Flamenko denince hemen akla gelen kastanyet ise zgn ingene geleneinin paras deildir. Flamenko nun bir gsteri sanatna dnmesi ve profesyonel sahne sanatlar zerindeki ticari basklar, doalamann zamanla ortadan kalkmasna ve yerini proval, dzenli gsterilere brakmasna yol amtr.

Uur AYDIN 

Bu Yazy print et